Nhiễm trùng bàng quang ở chó: Hướng dẫn toàn diện cho chủ sở hữu về phòng ngừa và chăm sóc

Nhiễm trùng đường tiết niệu chiếm một trong những tình trạng nhiễm trùng phổ biến nhất ảnh hưởng đến chó ngày nay. Nghiên cứu từ tài liệu thú y cho thấy khoảng một trong bảy chú chó sẽ trải qua ít nhất một đợt nhiễm trùng trong suốt cuộc đời, trong đó nhiễm trùng do vi khuẩn là nguyên nhân chủ yếu. Hiểu cách nhận biết, điều trị và phòng ngừa nhiễm trùng bàng quang ở chó là điều cần thiết cho mọi chủ vật nuôi có trách nhiệm.

Hiểu về Nhiễm trùng đường tiết niệu ở chó

Khi vi khuẩn xâm nhập vào bất kỳ phần nào của hệ tiết niệu của chó—bao gồm bàng quang, thận, niệu đạo, và ở chó đực, tuyến tiền liệt—một nhiễm trùng đường tiết niệu sẽ phát triển. Quá trình này thường bắt đầu khi vi khuẩn từ phân hoặc bề mặt da tiếp xúc với niệu đạo và di chuyển lên vào bàng quang, nơi chúng gây nhiễm trùng.

Tại sao chó phát triển nhiễm trùng bàng quang

Hệ tiết niệu có các cơ chế bảo vệ tự nhiên: nước tiểu có tính axit, hệ miễn dịch, và khả năng tự loại bỏ lớp tế bào niêm mạc và tiêu diệt vi khuẩn của bàng quang. Khi các cơ chế này suy yếu, sự phát triển quá mức của vi khuẩn trở nên khả thi.

Một số yếu tố hành vi và môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhiễm trùng:

Yếu tố liên quan đến vệ sinh: Chó không được chăm sóc vệ sinh đúng cách, đặc biệt là những chú chó có lông rối hoặc tích tụ bụi bẩn quanh vùng sinh dục, có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn. Thời gian dài không đi vệ sinh buộc chó phải giữ nước tiểu lâu hơn mức tối ưu, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Như các chuyên gia thú y nhận xét, duy trì lịch trình đi vệ sinh đều đặn và chăm sóc vệ sinh đúng cách giúp giảm đáng kể các đường lây truyền.

Yếu tố giải phẫu: Chó cái dễ bị nhiễm trùng bàng quang hơn chó đực do niệu đạo của chúng gần hậu môn hơn. Các giống chó có nhiều nếp gấp da—bao gồm Pug, Bulldog Anh và Pháp, Bichon Frise, Shih Tzu, và Yorkshire Terrier—cũng có tỷ lệ nhiễm trùng cao hơn do vi khuẩn bị mắc kẹt trong các khe da.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng nhiễm trùng

Ngoài sự khác biệt theo giới tính, còn nhiều điều kiện khác làm tăng khả năng nhiễm trùng bàng quang:

• Chấn thương hoặc bệnh tật tủy sống
• Tiểu không tự chủ
• Di truyền
• Da quanh vùng hậu môn quá nhiều
• Dị dạng cấu trúc đường tiết niệu
• Căng thẳng tâm lý

Các nhiễm trùng tái phát hoặc mãn tính thường báo hiệu các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn hơn là các sự kiện vi khuẩn đơn lẻ. Các tình trạng thường gây ra các đợt nhiễm trùng lặp bao gồm tiểu đường, sỏi thận hoặc bàng quang, ung thư, tuyến tiền liệt phì đại, bệnh Cushing, và viêm bàng quang.

Nhận biết các biểu hiện lâm sàng

Nhiễm trùng bàng quang ở chó có thể biểu hiện với mức độ nặng nhẹ khác nhau. Một số chó không có dấu hiệu rõ ràng, và các nhiễm trùng được phát hiện tình cờ trong các khám thú y không liên quan—điều này làm chậm trễ can thiệp cần thiết và có thể cho phép bệnh tiến triển.

Khi có biểu hiện lâm sàng, thường gặp gồm:

• Nước tiểu đổi màu (đục hoặc có máu)
• Rặn khi đi tiểu
• Tiếng kêu hoặc khó chịu khi đi tiểu
• Tiểu không đúng chỗ trong nhà
• Tăng tần suất đi tiểu nhưng lượng nước tiểu mỗi lần ít hơn bình thường
• Liếm vùng sinh dục quá mức
• Nước tiểu có mùi hôi, giống mùi cá

Các biểu hiện nặng hơn như sốt, chán ăn, nôn mửa cho thấy bệnh đã tiến triển đến thận hoặc, ở chó đực, tuyến tiền liệt. Những triệu chứng này cần được khám thú y ngay lập tức.

Các bệnh lý giả mạo triệu chứng nhiễm trùng bàng quang

Một số bệnh lý nguy hiểm có thể gây ra các triệu chứng giống nhiễm trùng đường tiết niệu, bao gồm bệnh thận, tắc nghẽn đường tiết niệu, crystalluria, ung thư, nhiễm độc, tiểu đường, rối loạn tuyến giáp, bệnh tủy sống, và bệnh lý tuyến tiền liệt. Chẩn đoán chuyên nghiệp của thú y là cần thiết để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng này.

Hậu quả của việc không điều trị

Chậm trễ trong điều trị cho phép nhiễm trùng tiến triển, có thể gây ra sỏi thận, sỏi bàng quang, rối loạn chức năng đường tiết niệu dưới, viêm tuyến tiền liệt, vô sinh, nhiễm trùng máu (ngộ độc máu), viêm thận (bệnh thận), và suy thận cấp hoặc mãn tính.

Các thủ tục chẩn đoán nhiễm trùng bàng quang

Các bác sĩ thú y sử dụng khám lâm sàng kết hợp với phân tích nước tiểu toàn diện để đánh giá:

• Độ đặc và nồng độ nước tiểu
• Tình trạng cân bằng axit-bazơ (pH)
• Có ketone, glucose, bilirubin
• Nồng độ protein
• Các thành phần tế bào (hồng cầu, tinh thể)

Khi kết quả cho thấy nhiễm trùng phức tạp, các xét nghiệm bổ sung có thể bao gồm cấy vi khuẩn để xác định tác nhân gây bệnh và độ nhạy thuốc, xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng toàn thân, hình ảnh y học (siêu âm hoặc chụp X-quang) để phát hiện sỏi, bất thường cấu trúc hoặc khối u, và theo dõi máu trong quá trình điều trị.

Phương pháp điều trị nhiễm trùng bàng quang

Phác đồ điều trị tiêu chuẩn: Hầu hết các nhiễm trùng vi khuẩn không phức tạp đều phản ứng tốt với kháng sinh. Amoxicillin là thuốc kháng sinh được kê đơn phổ biến nhất, dạng lỏng hoặc viên để dùng tại nhà. Đối với chó không dung nạp thuốc uống, có thể dùng thuốc tiêm.

Thông thường, thuốc giảm đau đi kèm với kháng sinh để tăng sự thoải mái trong quá trình hồi phục. Nhiều bác sĩ thú y cũng khuyên dùng bổ sung probiotic để chống lại các rối loạn tiêu hóa có thể do kháng sinh tiêu diệt lợi khuẩn.

Quản lý nhiễm trùng phức tạp: Khi các điều kiện nền gây ra nhiễm trùng, điều trị sẽ tập trung vào cả nguyên nhân gây bệnh và nhiễm trùng. Phương pháp này có thể bao gồm chế độ ăn đặc biệt, nhiều lần khám lại và theo dõi xét nghiệm, và phẫu thuật khi cần sửa chữa các bất thường giải phẫu hoặc tổn thương gây tắc nghẽn.

Các yếu tố tài chính cho điều trị

Chi phí điều trị thay đổi đáng kể dựa trên vị trí địa lý, loại cơ sở, kích thước bệnh nhân, mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng, và các bệnh lý kèm theo.

Chi phí chẩn đoán và điều trị tiêu chuẩn thường dao động trong phạm vi:

Các phương pháp điều trị nâng cao cho các nhiễm trùng phức tạp trung bình:

• Thức ăn đặc chế điều trị: $40-$100 /bao
• Phẫu thuật chỉnh sửa: $1,000-$3,000
• Các lần khám lại thú y: $50-$150 /lần

Chi phí phát sinh khi các bệnh lý kèm theo cần được điều trị cùng.

Các chiến lược phòng ngừa nhiễm trùng

Các biện pháp phòng ngừa chủ động giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm trùng bàng quang:

Quản lý môi trường: Lịch trình đi vệ sinh đều đặn giúp tránh giữ nước tiểu lâu, cung cấp đủ nước sạch để thúc đẩy quá trình rửa tự nhiên, và kiểm soát cân nặng để tránh các nếp gấp da sâu hơn, đều giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Thói quen vệ sinh cá nhân: Chăm sóc vệ sinh vùng sinh dục định kỳ để loại bỏ bụi bẩn, lau khô kỹ sau tắm, và vệ sinh định kỳ cho chó cái bằng khăn lau dùng một lần giúp loại bỏ các nguồn vi khuẩn.

Chăm sóc sức khỏe: Khám sức khỏe toàn diện hàng năm cho chó trẻ và kiểm tra định kỳ hai lần mỗi năm cho chó cao tuổi giúp phát hiện sớm các bệnh lý. Điều trị kịp thời các bệnh nền như tiểu đường, bệnh thận hoặc sỏi giúp ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát.

Chó cao tuổi và nguy cơ cao hơn

Chó trên 7 tuổi có tỷ lệ nhiễm trùng cao hơn đáng kể. Các bệnh lý liên quan đến tuổi tác như tiểu đường, bệnh thận mãn tính, bệnh Cushing, và dùng thuốc ức chế miễn dịch đặc trưng cho chó già làm tăng khả năng mắc bệnh. Những bệnh này thường làm nước tiểu loãng, thiếu các đặc tính kháng khuẩn bình thường.

Chó cao tuổi cần được khám sức khỏe định kỳ hai lần mỗi năm để phát hiện sớm các nhiễm trùng đường tiết niệu và các điều kiện thúc đẩy sự phát triển của chúng trước khi gây biến chứng.

Tóm tắt

Vi khuẩn gây nhiễm trùng đường tiết niệu vẫn là một trong những bệnh nhiễm trùng phổ biến nhất ảnh hưởng đến chó. Chó cái, chó già, và những chú chó có nhiều mô da quanh hậu môn có nguy cơ cao nhất, đặc biệt khi kèm theo các bệnh lý như tiểu đường hoặc sỏi. Nhận biết sớm các triệu chứng như thay đổi đặc tính nước tiểu, khó khăn khi đi vệ sinh hoặc thay đổi hành vi là rất quan trọng để đưa đi khám thú y ngay lập tức. Chẩn đoán nhanh chóng và điều trị phù hợp giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng, trong khi các chiến lược phòng ngừa tiết kiệm chi phí giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm trùng trong suốt cuộc đời của chó.