Thị trường tiền điện tử trong bối cảnh chính phủ đóng cửa: Từ huyền thoại phòng ngừa rủi ro đến khủng hoảng thanh khoản

Gần đây, cuộc khủng hoảng chính trị tại Washington đã khiến các nhà đầu tư thị trường tiền mã hóa rơi vào tình trạng chưa từng có. Một số bộ của chính phủ liên bang Mỹ bị thiếu hụt ngân sách, và mặc dù việc chính phủ tạm ngưng hoạt động được xem là “thời điểm trú ẩn an toàn” của tài sản số, nhưng lần này lại gây ra sự hoảng loạn tập thể trong thị trường tiền mã hóa. Đồng hồ điện tử trên hành lang liên tục nhấp nháy, nhắc nhở các nhà đầu tư toàn cầu rằng cuộc chiến nội bộ chính trị này có thể thay đổi quy tắc chơi của thị trường.

Rủi ro đóng cửa tăng cao: Từ chênh lệch thời gian đến đối lập chính trị

Sau khi Thượng viện thông qua khoản ngân sách 1,2 nghìn tỷ USD vào tối ngày 30 tháng 1 với 71 phiếu thuận và 29 phiếu chống, thời điểm này tưởng chừng đã an toàn, nhưng do lịch nghỉ họp đã định của Hạ viện, đã xảy ra “ngưng hoạt động kỹ thuật”. Các nghị sĩ phải đến ngày 2 tháng 2 mới có thể trở lại Washington để bỏ phiếu, chênh lệch thời gian tưởng chừng nhỏ này lại trở thành nguyên nhân dẫn đến sự tê liệt hoạt động của chính phủ liên bang Mỹ.

Vào lúc nửa đêm ngày 31 tháng 1, một số bộ của chính phủ liên bang chính thức hết ngân sách. Đây là lần thứ hai trong vòng 11 tuần sau cuộc đình trệ kéo dài 43 ngày vào cuối năm 2025, chính phủ Mỹ rơi vào khủng hoảng hoạt động. Trong số chín bộ ngành trung tâm, Bộ An ninh Nội địa, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Giáo dục gặp khó khăn, khoảng 45% nhân viên liên bang bị ảnh hưởng trực tiếp.

Tuy nhiên, mâu thuẫn thực sự còn vượt xa vấn đề thời gian. Trước khi Thượng viện thông qua dự luật ngân sách, các nhân viên thi hành luật pháp của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ đã gây chấn động toàn quốc khi xảy ra vụ việc khiến hai công dân Mỹ thiệt mạng trong quá trình thực thi nhiệm vụ tại Minnesota. Sự kiện này đã hoàn toàn thay đổi tình hình — Đảng Dân chủ rõ ràng tuyên bố rằng, nếu Bộ An ninh Nội địa không tiến hành cải cách thi hành luật pháp, họ sẽ từ chối cấp ngân sách.

Các đề xuất cải cách của đảng Dân chủ bao gồm cấm khám xét nhà không có lệnh của tòa, bắt buộc sử dụng camera thi hành luật pháp. Lãnh đạo Thượng viện đảng Dân chủ Chuck Schumer thẳng thắn nói: “Người dân Mỹ ủng hộ việc thực thi pháp luật, ủng hộ an ninh biên giới. Nhưng họ không ủng hộ ICE đe dọa đường phố của chúng ta và giết hại công dân Mỹ.” Chính lập trường này đã cho thấy sự chia rẽ giữa hai đảng trong Quốc hội đã chuyển từ vấn đề kỹ thuật ngân sách sang đối lập chính sách căn bản.

Thị trường tiền mã hóa “học hỏi”: Tại sao câu chuyện trú ẩn an toàn thất bại

Đối với thị trường tiền mã hóa, việc chính phủ tạm ngưng hoạt động đáng lẽ phải là “thời điểm trú ẩn an toàn” lý tưởng. Trong giai đoạn đầu của cuộc đình trệ tháng 10 năm ngoái, thị trường Bitcoin thực sự thể hiện điều này — ngày 6 tháng 10, BTC từng lập đỉnh lịch sử 126.500 USD, và thị trường chung cho rằng việc chính phủ tạm ngưng hoạt động sẽ làm nổi bật giá trị của tiền tệ phi tập trung chống lại rủi ro chính phủ.

Nhưng lần này, phản ứng của thị trường hoàn toàn khác biệt. Trong vòng 24 giờ khi rủi ro đóng cửa tăng cao, giá Bitcoin đã giảm từ 92.000 USD xuống dưới 88.000 USD. Đáng chú ý hơn, đợt giảm này không phải là phản ứng hoảng loạn ngắn hạn, mà là một định giá lại có tính toán kỹ lưỡng.

Nguyên nhân là các nhà đầu tư đã rút ra bài học từ cuộc đình trệ 43 ngày năm ngoái. Trong giai đoạn đó, thị trường tiền mã hóa đã trải qua biến động dữ dội vào giữa tháng 10. Trong giai đoạn giữa cuộc đình trệ (từ 11 tháng 10 đến 4 tháng 11), khi thời gian đình trệ vượt quá dự kiến, thị trường đã gặp phải “sự kiện đen về thanh khoản” — giá Bitcoin giảm xuống còn 102.000 USD, giảm hơn 20% so với đỉnh.

Sự thay đổi nhận thức này có nghĩa là thị trường không còn xem chính phủ tạm ngưng hoạt động đơn thuần là yếu tố tích cực nữa, mà đã định giá nó như một yếu tố tiêu cực về thanh khoản. Việc ngân sách bị gián đoạn đồng nghĩa với giảm chi tiêu tiêu dùng, thu hẹp thanh khoản thị trường, và điều này đối với thị trường tiền mã hóa cực kỳ nhạy cảm về thanh khoản, trở thành nguồn áp lực trực tiếp.

Hiện tại, giá BTC dao động quanh mức 72.950 USD, thấp xa so với đỉnh lịch sử. Sự biến động này phản ánh rõ ràng tâm lý thị trường đã thay đổi — câu chuyện trú ẩn an toàn đang mất hiệu lực.

Chi phí kinh tế: Chuỗi tác động của chính phủ tạm ngưng hoạt động

Ảnh hưởng của việc chính phủ tạm ngưng hoạt động vượt xa các văn phòng ở Washington. Công ty kiểm toán KPMG ước tính, mỗi tuần chính phủ ngưng hoạt động sẽ gây thiệt hại khoảng 15 tỷ USD cho GDP Mỹ. S&P Global còn chỉ ra rằng, mỗi tuần đình trệ sẽ làm giảm tăng trưởng GDP quý của Mỹ 0,2 điểm phần trăm.

Cuộc đình trệ kéo dài 43 ngày năm ngoái đã gây thiệt hại không thể phục hồi 110 tỷ USD. Ngoài các ngành hàng không, y tế bị ảnh hưởng trực tiếp, các nhà thầu chính phủ, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, sẽ rơi vào khủng hoảng dòng tiền do tạm dừng thanh toán hợp đồng. Các quyết định đầu tư và tuyển dụng của doanh nghiệp bị trì hoãn do bất ổn chính sách, niềm tin người tiêu dùng bị tổn thương, quá trình phục hồi kinh tế bị kéo dài.

Những tác động kinh tế này cuối cùng sẽ truyền sang thị trường tiền mã hóa. Khi rủi ro thị trường giảm, kỳ vọng về thanh khoản yếu đi, thì Bitcoin — vốn được xem là tài sản trú ẩn — lại trở thành tài sản rủi ro. Thông báo chính sách của Cục Dự trữ Liên bang, báo cáo tài chính của các tập đoàn lớn, các sự kiện vĩ mô này cộng hưởng với rủi ro chính phủ tạm ngưng hoạt động khiến tâm lý thị trường và kỳ vọng về thanh khoản biến đổi mạnh trong ngắn hạn.

Điều đáng chú ý hơn nữa là, việc chính phủ liên tục ngưng hoạt động đang làm suy yếu nền tín dụng của Mỹ. Từ năm 2025, Moody’s đã hạ xếp hạng tín dụng chủ quyền của Mỹ từ Aaa xuống Aa1, Fitch cũng hạ xếp hạng do gánh nặng nợ tăng và hiệu quả quản trị thấp. Các nhà đầu tư toàn cầu bắt đầu hoài nghi khả năng quản lý của Mỹ, làm lung lay nền tảng tín dụng của vị thế đô la.

Đối lập chính trị và bất định

Dự luật ngân sách mới nhất do Thượng viện thông qua chỉ cung cấp ngân sách tạm thời hai tuần cho Bộ An ninh Nội địa. Nếu trong vòng hai tuần hai đảng vẫn không đạt thỏa thuận, chính phủ Mỹ sẽ đối mặt với lần thứ ba tạm ngưng hoạt động trong vòng ba tháng. Lúc đó, các dịch vụ như kiểm tra biên giới, xử lý visa, cứu trợ khẩn cấp sẽ tiếp tục bị đình trệ, thiệt hại về đời sống và kinh tế sẽ không thể cứu vãn.

Xét về lịch sử, chính phủ Mỹ đã nhiều lần ngưng hoạt động kể từ năm 1976. Tuy nhiên, tần suất ngày càng tăng — trong thập niên 80, có 8 lần, phần lớn chỉ kéo dài 1-3 ngày; thập niên 90, có 3 lần, dài nhất 21 ngày. Từ năm 2010 trở đi, dù số lần không nhiều, nhưng các cuộc khủng hoảng đình trệ đã nhiều hơn, nguy cơ ngày càng rõ rệt.

Giáo sư chính trị học tại Đại học Syracuse, Johanna Donnervy, nhận định rằng các cuộc khủng hoảng đình trệ liên tiếp phản ánh sự cực đoan hóa ngày càng sâu sắc của hai đảng, dẫn đến “xung đột cảm xúc nghiêm trọng hơn” và “phá hoại hệ thống hợp pháp lẫn nhau”. Cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đang đến gần, cuộc nội chiến này có thể còn leo thang, và nền kinh tế cùng đời sống người dân Mỹ sẽ tiếp tục chịu áp lực trong cuộc chiến chính trị không hồi kết này.

Đối với thị trường tiền mã hóa, điều này đồng nghĩa với nhiều bất định hơn nữa. Trong bối cảnh chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc, việc chính phủ tạm ngưng hoạt động có thể không còn là sự kiện đơn lẻ, mà trở thành trạng thái mới. Khi câu chuyện trú ẩn an toàn mất hiệu lực, thanh khoản bị áp lực kéo dài, các nhà đầu tư trong thị trường tiền mã hóa cần xem xét lại các vị thế của mình. Những chiến lược dựa trên giả định trú ẩn an toàn có thể cần phải điều chỉnh căn bản.