Diễn biến phát triển của AI: Ranh giới người-máy, phi quản lý, lựa chọn nghề nghiệp

1. Làm rõ phân công giữa AI và con người, điều này rất quan trọng
AI là gì? Nó chính là một cỗ máy tiêu chuẩn hóa không biết mệt mỏi, dựa vào kho tri thức khổng lồ. Bạn ném cho nó một ý tưởng, nó có thể ngay lập tức trả lại cho bạn một trăm phương án khả thi để triển khai; bạn đưa cho nó một đoạn mã tệ, nó có thể sửa thành giải pháp tối ưu đạt chuẩn sách giáo khoa. Nó chịu trách nhiệm làm việc đúng, làm nhanh, làm đến mức tối đa.

Còn con người thì sao? Con người đảm nhận phần phi tiêu chuẩn. Ý tưởng là thứ mang tính khác biệt, nó không nằm trong cơ sở dữ liệu, mà nằm trong từng bữa ăn giấc ngủ, trong những nỗi đau và niềm vui tột đỉnh mà bạn cảm nhận. Dù chỉ một chút cảm hứng bạn nhận được mỗi ngày, đó mới là biến số mà AI không bao giờ có thể tính toán được.

2. “Quản lý” trong giới công nghệ là giả định sai lầm
Nói thẳng ra, tại sao trước đây các đội ngũ R&D lại phình to như vậy? Vì nhiều khi viết code chỉ đơn thuần là công việc chân tay: lên mạng tìm kiếm, Ctrl C + Ctrl V. Chạy được là được, không chạy lại thay đoạn khác. Kết quả là code chẳng có kiến trúc gì, tính năng chất đống như núi rác, bug bay đầy trời, tái cấu trúc là thảm họa. Vì hiệu suất lao động thấp nên phải tuyển thêm người; người đông mà hỗn loạn nên mới cần “quản lý”.

Nhưng bản thân tôi rất ghét từ “quản lý” này. Dân công nghệ giỏi thường không giỏi, cũng chẳng thèm làm quản lý. Nếu bạn cần tôi phải giám sát hàng ngày, thậm chí dùng mánh khóe tâm lý mới khiến bạn giao việc, thì chỉ chứng tỏ chúng ta không hợp tác được với nhau.

Giờ có AI rồi, mọi chuyện đã khác hẳn. Code do AI viết, logic chặt chẽ, kiến trúc rõ ràng, không mắc những lỗi sơ đẳng. Vì vậy, làn sóng sa thải lớn trong các đội kỹ thuật là hoàn toàn hợp lý. Loại bỏ những người chỉ biết copy code, loại bỏ cả các “quản lý” chỉ tồn tại để quản những người đó. Còn lại là những người có thể trực tiếp tạo ra kết quả. Mọi người ít tranh cãi, tập trung hơn vào việc làm sao để sản phẩm tốt hơn.

3. Tương lai chỉ còn hai hướng nghề nghiệp lớn
Theo logic này, nghề nghiệp tương lai sẽ cực kỳ phân cực:
Loại thứ nhất: Siêu cá nhân – chính là kiểu “Product Manager + Kỹ sư hiểu AI”. Bạn phải có khả năng học hỏi và quan sát cực mạnh. Chỉ cần bạn có ý tưởng tốt, AI sẽ là đội quân hùng hậu của bạn, một mình bạn như một đội ngũ. Bạn không còn là mắt xích nhỏ, bạn là chỉ huy.
Loại thứ hai: Người cung cấp cảm xúc. Dù máy móc giỏi đến đâu, nó vẫn lạnh lùng. Con người cuối cùng vẫn cần con người. Hoặc bạn làm sáng tạo nội dung, từ xa mang lại sự đồng cảm, quan điểm cho hàng vạn người, làm “miệng thay điện tử” cho cộng đồng; hoặc bạn làm dịch vụ, trực tiếp đem lại nụ cười, sự quan tâm cho người khác. Sự tiếp xúc và đồng hành thật giữa người với người này, là giá trị cảm xúc mà máy móc khó lòng thay thế hoàn toàn.