"Điều thực sự làm cho người ta trở nên giàu có không phải là thị trường tăng mà là bạn đã trải qua sự giảm giá như thế nào." Điểm đầu tiên: Sự giảm giá không phải là điều bất ngờ, mà là nhịp thở bình thường của thị trường. Sự giảm giá của thị trường chứng khoán không có gì bí ẩn, cũng không phải là "đã xảy ra sự cố". Nhìn vào lịch sử, sự pullback khoảng 10% gần như xảy ra mỗi một đến hai năm một lần; thị trường Bear trên 20% sẽ xảy ra mỗi vài năm một lần; trong khi sự giảm giá nhanh chóng trên 30% mặc dù đáng sợ nhất nhưng cũng là một phần của chu kỳ. Thị trường giống như con người thở, có lên có xuống. Nếu bạn không thể chịu đựng sự giảm giá, thì rất khó để duy trì đầu tư lâu dài.

Điểm thứ hai: Kịch ba màn của thị trường, về bản chất là vòng lặp của nhân tính. Mỗi chu kỳ gần như đều lặp lại ba màn. Màn đầu tiên là giai đoạn hưng phấn, thị trường tăng giá, niềm tin bùng nổ, ngay cả những người không liên quan cũng bắt đầu dạy về đầu tư, rủi ro bị bỏ qua. Màn thứ hai là giai đoạn thanh lý, giá giảm, tâm trạng sụp đổ, bán tháo hoảng loạn trở thành chủ đề chính, nhiều người không thua lỗ ở tài sản mà thua vì cảm xúc mất kiểm soát. Màn thứ ba là giai đoạn Phượng hoàng, thị trường từ từ phục hồi và tạo ra mức cao mới, nhưng khoảng cách giàu nghèo thực sự đã được kéo dài từ giai đoạn thanh lý.

Điểm thứ ba: Thời kỳ hưng phấn là giai đoạn nguy hiểm nhất, giai đoạn thanh lý là giai đoạn quan trọng nhất. Rủi ro thực sự thường không phải là sự giảm giá bản thân, mà là việc sử dụng đòn bẩy, đầu tư lớn trong thời kỳ hưng phấn, và xem vận may như là khả năng. Một khi bước vào giai đoạn thanh lý, đòn bẩy sẽ kích hoạt yêu cầu bù đắp ký quỹ, buộc mọi người bán những tài sản chất lượng cao nhất ở mức thấp nhất, điều này đối với nhiều người là một đòn giáng mạnh "không thể hồi phục". Giai đoạn thanh lý không kiểm tra khả năng phán đoán mà là khả năng quản lý cảm xúc.

Điểm thứ tư: Nguyên tắc đầu tiên để vượt qua suy thoái là không sử dụng đòn bẩy. Đòn bẩy có vẻ như có thể khuếch đại lợi nhuận, nhưng thực tế lại dễ dàng khuếch đại sai lầm hơn. Khi thị trường thuận lợi, nó như một bộ tăng tốc, nhưng khi thị trường đảo chiều, nó lại như một cái bắn, trực tiếp hất người ra ngoài. Bạn không phải đã phán đoán sai hướng, mà là không sống sót đến ngày thị trường quay trở lại.

Điểm thứ năm: Tiền mặt không phải là nhát gan, mà là quyền lựa chọn. Khi suy thoái đến, nhiều người chỉ biết chờ đợi lương, chờ đợi tiền thuê, chờ đợi cuộc gọi từ ngân hàng. Chỉ những người giữ tiền mặt mới không phải chấp nhận số phận một cách thụ động, mà có đủ tư cách để chọn lựa cơ hội. Tiền mặt chính là sự tự tin để giữ bình tĩnh và phẩm giá trong cơn hoảng loạn.

Điểm thứ sáu: Đừng đặt tất cả vào một chỗ, phân tán là sự tôn trọng đối với vận may. Số tiền kiếm được trên thị trường chứng khoán, nhiều lúc mang yếu tố vận may. Việc một lần trúng gió không có nghĩa là bạn thực sự hiểu được rủi ro. Tác dụng của suy thoái chính là lọc ra những người coi vận may là sức mạnh. Phân bổ đa dạng là sự tôn trọng cơ bản đối với sự không chắc chắn.

Điểm thứ bảy: Không bán tháo trong thời gian thanh lý, hãy mua từ từ theo từng đợt. Đừng mơ tưởng về việc bắt đáy một cách chính xác, cũng đừng mơ tưởng về việc thoát đỉnh một cách hoàn hảo. Đáy không bao giờ là một điểm, mà là một khoảng thời gian dài. Mua vào từng đợt và nắm giữ lâu dài, bản chất là dùng kỷ luật để chống lại bản tính con người, chứ không phải để so tài thông minh với thị trường.

Điểm thứ tám: Sự phản nhân tính thực sự xảy ra vào hai thời điểm. Khi thị trường rẻ nhất, thường cũng là lúc bạn không dám mua nhất; khi thị trường vừa mới phục hồi, lại dễ bị cám dỗ để chuyển cổ phiếu và theo đuổi xu hướng. Sự giàu có thực sự phụ thuộc vào việc dám gieo hạt trong thời gian thanh lý và kiềm chế ham muốn trong thời kỳ phượng hoàng.

Kết luận cốt lõi trong một câu. Sự suy thoái không phải là ngày tận thế, mà là thời điểm tái phân phối tài sản. Những người không chuẩn bị sẽ bị mời ra khỏi bàn, trong khi những người có kế hoạch và kỷ luật sẽ được mời vào bàn. Khi bạn cảm thấy "an toàn" để tham gia lại, cơ hội thường đã trở nên đắt đỏ.