Nhà đầu tư cần hiểu rõ về bảng cân đối kế toán – công cụ phân tích tình hình tài chính của công ty

Thật lòng mà nói, việc đọc báo cáo cân đối kế toán là điều cần phải biết trước khi rút tiền để đầu tư. Nếu bạn hiểu rõ về cân đối kế toán, bạn sẽ biết công ty mà bạn quan tâm đầu tư có bao nhiêu tiền, nợ bao nhiêu và khả năng sinh lợi của họ như thế nào.

Cân đối kế toán là gì?

Cân đối kế toán (Balance Sheet) hoặc Báo cáo tình hình tài chính là tài liệu tài chính ghi lại thông tin về tình hình tài chính của công ty trong một khoảng thời gian nhất định. Trong đó sẽ chỉ rõ công ty có bao nhiêu tài sản (Assets) và nguồn vốn đó đến từ đâu (Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu).

Hiện nay gọi là “bảng cân đối kế toán” nhiều hơn vì tên cũ không đủ sâu sắc, nhưng vẫn dựa trên cùng nguyên tắc.

Công thức cơ bản cần ghi nhớ

Tài sản (Assets) = Nợ phải trả (Liabilities) + Vốn chủ sở hữu (Equity)

Công thức này luôn phải cân bằng (do đó gọi là “cân đối”). Tài sản thể hiện những gì công ty có, nợ phải trả + vốn chủ sở hữu thể hiện nguồn gốc của số tiền đó.

Cân đối kế toán gồm những gì?

Tài sản (Assets) – Tài nguyên mà công ty sở hữu

Tài sản lưu động (Current Assets)

• Tiền mặt và tiền gửi ngân hàng
• Các khoản phải thu thương mại (tiền khách hàng chưa trả)
• Hàng tồn kho
• Chi phí trả trước
• Tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt trong vòng 1 năm

Tài sản cố định (Non-current Assets)

• Đất đai, nhà xưởng, máy móc
• Phương tiện vận chuyển
• Bằng sáng chế, bản quyền
• Đầu tư dài hạn
• Tài sản cần thời gian hơn 1 năm mới bán được

Nợ phải trả (Liabilities) – Số tiền công ty phải trả

Nợ ngắn hạn (Current Liabilities)

• Các khoản phải trả thương mại (công ty chưa thanh toán)
• Nợ thuế
• Vay ngắn hạn
• Phải thanh toán trong vòng 1 năm

Nợ dài hạn (Non-current Liabilities)

• Vay dài hạn từ ngân hàng
• Trái phiếu dài hạn
• Phải thanh toán sau hơn 1 năm

Vốn chủ sở hữu (Equity) – Tài sản ròng

Vốn chủ sở hữu = Tài sản – Nợ phải trả

Gồm có:

• Vốn góp của cổ đông (Vốn huy động ban đầu)
• Lợi nhuận tích lũy (Lợi nhuận tích lũy từ các năm sau khi trừ cổ tức)

Tại sao phải đọc báo cáo cân đối kế toán?

1. Phân tích tính thanh khoản (Liquidity)

Xem công ty có đủ tiền mặt để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn hay không

• Tài sản lưu động ÷ Nợ ngắn hạn = Tỷ lệ thanh khoản hiện hành
• Nếu trên 1.5 thì tốt (có nghĩa là có đủ tiền)

2. Phân tích khả năng sinh lợi

Xem số vốn đã sử dụng để tạo ra lợi nhuận

• Tỷ lệ nợ phải trả ÷ Vốn chủ sở hữu (Debt-to-Equity Ratio) cho biết công ty vay mượn nhiều hay ít
• Nếu cao quá, thể hiện rủi ro lớn

3. So sánh qua các năm

So sánh cân đối kế toán của năm nay với năm trước để thấy xu hướng

• Tài sản tăng hay giảm?
• Nợ phải trả có đúng dự kiến hay tăng bất thường?

2 dạng hình thức lập cân đối kế toán

Hình thức kế toán (Accounting Form)

Dạng T – bên trái là tài sản, bên phải là nợ phải trả + vốn chủ sở hữu, dễ đọc

Dạng báo cáo (Report Form)

Xếp từ trên xuống dưới – tài sản trước, rồi đến nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, dùng trong báo cáo tóm tắt chính thức

Xem cân đối kế toán của công ty ở đâu?

Nếu bạn muốn tìm hiểu tình hình tài chính của công ty, có thể truy cập tại website Datawarehouse.dbd.go.th

Các bước xem:

1. Truy cập website Datawarehouse.dbd.go.th
2. Chọn “Thông tin doanh nghiệp và báo cáo tài chính”
3. Gõ tên công ty bạn quan tâm
4. Nhấn tab “Thông tin báo cáo tài chính”
5. Chọn năm tài chính và loại báo cáo cần xem
6. Bạn có thể so sánh theo năm và so sánh với các công ty khác trong ngành

Cách đọc cân đối kế toán để hiệu quả

Bước 1: Hiểu rõ cấu trúc Cân đối kế toán là tài liệu thể hiện tiền, tài nguyên và nợ phải trả tại một thời điểm, không phải trong suốt năm.

Bước 2: Nhấn mạnh các số quan trọng

• Tài sản lưu động ÷ Nợ ngắn hạn = Phân tích tính thanh khoản
• Vốn chủ sở hữu ÷ Tổng tài sản = Rủi ro (càng cao càng tốt)
• Nợ phải trả ÷ Vốn chủ sở hữu = Đòn bẩy tài chính (càng thấp càng tốt)

Bước 3: So sánh theo các giai đoạn khác Xem các con số thay đổi như thế nào, tăng hay giảm hoặc giữ nguyên.

Bước 4: Xem thêm các thông tin khác Chỉ riêng cân đối kế toán không đủ, cần xem thêm báo cáo lợi nhuận, dòng tiền và các thông tin khác để có cái nhìn toàn diện.

Lưu ý quan trọng

1. Cân đối kế toán thể hiện dữ liệu quá khứ

Các số trong cân đối kế toán không phản ánh thời gian thực (Real Time), có thể không chính xác với tình hình hiện tại, đặc biệt là các công ty biến động nhanh.

2. Độ tin cậy

Cân đối kế toán có thể được chuẩn bị để trông có vẻ tốt hơn thực tế (nếu có vấn đề về sổ sách). Do đó, cần xem thêm các nguồn khác như báo cáo kiểm toán của kiểm toán viên.

3. Các yếu tố bên ngoài

Tình hình kinh tế (lạm phát, lãi suất) thay đổi có thể làm số liệu so sánh không chính xác.

4. Công ty nước ngoài

Có thể sử dụng chuẩn mực kế toán khác nhau, gây khó khăn trong so sánh.

Tóm lại

Cân đối kế toán là công cụ phân tích tình hình tài chính không thể bỏ qua. Nó cho biết công ty có bao nhiêu tài sản, nợ bao nhiêu và phần vốn chủ sở hữu là bao nhiêu. Đối với nhà đầu tư, hiểu sâu về cân đối kế toán sẽ giúp quyết định đầu tư tự tin hơn.

Tuy nhiên, đừng chỉ dựa vào cân đối kế toán, hãy xem thêm báo cáo lợi nhuận, dòng tiền và các dữ liệu khác của công ty để có cái nhìn toàn diện và ra quyết định đầu tư tốt hơn. Trong thế giới đầu tư, biết nhiều hơn nghĩa là rủi ro ít hơn.