Tại sao giá trị khấu hao lại quan trọng đối với kế toán của doanh nghiệp của bạn

Thực ra, có rất nhiều nhóm kế toán viên và chủ doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hiểu rõ sự khác biệt giữa giá trị khấu hao và phân bổ chi phí hoặc cách chúng ảnh hưởng đến lợi nhuận ròng của họ. Nếu bạn không xử lý đúng vấn đề này, nó có thể ảnh hưởng đến việc định giá doanh nghiệp của bạn. Hãy cùng xem chi tiết nhé.

Giá trị khấu hao là gì và nó ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp

Nếu phân tách khả năng của giá trị khấu hao, ta có hai phần chính:

Phần đầu tiên: Giá trị của tài sản bạn sở hữu sẽ giảm dần theo thời gian khi sử dụng. Ví dụ, ô tô bạn mua 100.000 บาท, sau 4 năm, có thể không bán được giá trị ban đầu nữa.

Phần thứ hai: Chi phí ban đầu bạn đã trả cho tài sản đó sẽ được phân bổ theo từng năm dựa trên thời gian dự kiến sử dụng. Lợi ích của việc này là giúp sổ sách phản ánh đúng chi phí thực tế trong từng năm.

Giá trị khấu hao được tính dựa trên tuổi thọ ước tính của tài sản, ví dụ: Laptop thường có tuổi thọ khoảng 5 năm, ô tô có thể 10 năm. Các loại tài sản có thể khấu hao gồm nhiều loại như thiết bị, nội thất, máy móc, thậm chí bằng sáng chế.

Tại sao khấu hao và tính EBIT lại liên quan đến nhau

Khi kế toán lập dự toán hàng năm, giá trị khấu hao sẽ được trừ vào chi phí cố định (trừ khi sử dụng phương pháp mà giá trị khấu hao thay đổi hàng năm), và giá trị khấu hao sẽ được đưa vào tính EBIT.

Tại sao điều này quan trọng? Bởi vì nếu bạn so sánh hai công ty — một có nhiều máy móc, một cung cấp dịch vụ — giá trị khấu hao sẽ làm giảm lợi nhuận của công ty đầu tiên, dẫn đến EBIT của họ khác nhau mặc dù doanh nghiệp có thể cùng có lợi nhuận.

Đây là lý do tại sao EBITDA (là lợi nhuận trước khấu hao) được các nhà phân tích ưa chuộng. Hãy xem sự khác biệt:

• EBIT: lợi nhuận sau khi trừ khấu hao và phân bổ chi phí, nhưng chưa trừ lãi vay và thuế
• EBITDA: lợi nhuận trước khấu hao, phân bổ chi phí, lãi vay và thuế

Tài sản nào được khấu hao, tài sản nào không

Cục Thuế có quy định rõ ràng về loại tài sản nào có thể tính khấu hao:

Tài sản có thể khấu hao:

• Thuộc quyền sở hữu của bạn
• Dùng để kinh doanh hoặc tạo doanh thu
• Có tuổi thọ xác định được
• Dự kiến sử dụng trên 1 năm

Ví dụ: ô tô, tòa nhà, thiết bị văn phòng, máy tính, máy móc, bằng sáng chế, bản quyền, phần mềm

Tài sản không thể khấu hao:

• Đất đai (không mất giá)
• Đồ sưu tầm (nghệ thuật, đồng xu, vật kỷ niệm)
• Đầu tư (cổ phiếu, trái phiếu)
• Tài sản cá nhân
• Tài sản không đủ 1 năm sử dụng

Các phương pháp tính khấu hao phổ biến

Trong thực tế kinh doanh, có 4 phương pháp chính để tính khấu hao:

1. Phương pháp đường thẳng (Straight-line) - đơn giản nhất

Phương pháp này phổ biến nhất, chia đều chi phí tài sản ra từng năm.

Ví dụ: mua xe 100,000 บาท, tuổi thọ 5 năm → khấu hao 20,000 บาท/năm

Ưu điểm: đơn giản, dễ tính toán, chủ doanh nghiệp trả đều mỗi năm

Nhược điểm: không phản ánh nhanh sự mất giá trong những năm đầu hoặc chi phí bảo trì tăng khi tài sản cũ đi

2. Phương pháp giảm dần hai lần (Double-declining balance)

Phương pháp này tính khấu hao cao trong năm đầu, sau đó giảm dần.

Ưu điểm: giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh hơn, giảm thuế nhiều hơn trong những năm đầu

Nhược điểm: phức tạp hơn, không phù hợp với doanh nghiệp lỗ

3. Phương pháp giảm dần theo tỷ lệ (Declining balance)

Tương tự phương pháp giảm dần hai lần, nhưng tỷ lệ giảm không nhanh bằng. Khấu hao nhiều trong năm đầu, ít hơn các năm sau.

4. Phương pháp theo đơn vị sản xuất (Units of production)

Tính khấu hao dựa trên số lượng tài sản đã sử dụng (ví dụ: giờ, số lần, số đơn vị sản xuất).

Phù hợp với thiết bị có sản lượng rõ ràng, như máy móc trong nhà máy.

Ưu điểm: phản ánh chính xác hao mòn thực tế, tính toán chính xác

Nhược điểm: cần theo dõi liên tục, phức tạp hơn

Phân bổ chi phí là gì

Nếu giá trị khấu hao áp dụng cho tài sản hữu hình, phân bổ chi phí là đại diện cho tài sản vô hình.

Phân bổ chi phí có hai dạng chính:

Phân bổ chi phí vay nợ

Khi bạn vay tiền, mỗi khoản thanh toán sẽ chia thành hai phần:

• Phần đầu: trả lãi
• Phần sau: giảm số tiền vay gốc

Ví dụ: vay 10,000 บาท, trả 2,000 บาท/năm → phân bổ chi phí là 2,000 บาท/năm (bao gồm lãi và gốc)

Trong giai đoạn đầu của khoản vay, phần lớn thanh toán sẽ đi vào lãi, sau đó phần gốc tăng dần.

Phân bổ chi phí vô hình

Như bản quyền, sáng chế, thương hiệu.

Ví dụ: bản quyền 10,000 บาท, thời hạn 10 năm → phân bổ 1,000 บาท/năm

Sự khác nhau giữa khấu hao và phân bổ chi phí: khác biệt như thế nào

Cả hai đều là cách giảm giá trị tài sản theo thời gian, nhưng có những điểm khác biệt rõ ràng:

Tóm lại: Tại sao cần hiểu rõ vấn đề này

Giá trị khấu hao và phân bổ chi phí không chỉ là con số trong sổ sách. Chúng ảnh hưởng đến:

• Lợi nhuận báo cáo: càng khấu hao nhiều, lợi nhuận càng thấp
• Thuế phải nộp: giảm thuế nhiều hơn
• Giá trị doanh nghiệp: nhà đầu tư dựa vào các con số này để đánh giá sức khỏe công ty
• Quyết định vay vốn: ngân hàng xem xét để quyết định có cho vay hay không

Nếu bạn xử lý đúng cách giá trị khấu hao, sổ sách của bạn sẽ phản ánh rõ nét thực trạng doanh nghiệp hơn.