Tại sao cung và cầu lại là chìa khóa quan trọng đối với nhà đầu tư

Khi nói đến dự đoán giá cổ phiếu, nhiều nhà đầu tư thường tập trung vào báo cáo tài chính hoặc tin tức công ty, nhưng họ quên rằng còn một sức mạnh nền tảng khác thúc đẩy sự biến động giá không ngừng, đó chính là đường cung cầu. Đây không chỉ là một khái niệm trong kinh tế học mà còn là quá trình thực tế diễn ra trong thị trường tài chính mỗi giây phút.

Nhu cầu mua và nhu cầu bán: nền tảng của sự biến động giá

Trong các sách vở kinh tế học phổ biến, cầu được định nghĩa là mong muốn mua hàng ở các mức giá khác nhau, trong khi cung là mong muốn bán hàng đó. Nhưng đối với nhà đầu tư, việc hiểu khái niệm này không dừng lại ở đó.

Khi giá cổ phiếu giảm xuống, phía người mua bắt đầu cảm thấy đây có thể là cơ hội tốt để mua vào, làm cho nhu cầu mua (cầu) tăng cao. Trong khi đó, phía người bán có thể do dự vì sợ giá sẽ còn giảm nữa, nên tạm hoãn việc bán ra. Ví dụ này cho thấy rằng đường cung cầu không chỉ là các đường trên biểu đồ mà còn phản ánh tâm lý và hành vi của toàn bộ nhà đầu tư trong thị trường.

Các quy tắc cơ bản cần biết: giá và khối lượng liên hệ như thế nào

Nhu cầu mua (cầu) có mối quan hệ nghịch biến với giá

Khi giá tăng, nhiều người tiêu dùng sẽ chần chừ hoặc chuyển sang mua sản phẩm khác. Hiện tượng này có hai lý do: hiệu ứng thu nhập khiến tiền của bạn mất giá trị khi giá cao, và hiệu ứng thay thế khiến bạn tìm kiếm các lựa chọn rẻ hơn.

Trong thị trường chứng khoán, nhà đầu tư thấy giá tăng có thể chọn chờ đợi hoặc chuyển sang cổ phiếu khác.

Nhu cầu bán (cung) liên quan theo cùng chiều với giá

Hiện tượng này trái ngược với cầu. Khi giá cao, nhiều người bán muốn bán ra vì họ nghĩ đã có lợi nhuận hoặc sắp mất cân đối trong đầu tư, dẫn đến lượng cung tăng lên.

Thị trường tìm kiếm cân bằng: điểm mà giá dừng lại

Ý nghĩa thực sự của đường cung cầu chính là điểm giao nhau của hai đường này, gọi là cân bằng (Equilibrium).

Tại điểm này, khối lượng mà người mua muốn mua phù hợp với khối lượng người bán muốn bán, giá sẽ ổn định. Khi các đường này nằm ngoài điểm này, thị trường sẽ luôn có áp lực đẩy giá trở lại cân bằng.

Ví dụ, nếu giá tăng cao hơn mức cân bằng, nhiều người bán sẽ bắt đầu bán ra, dẫn đến dư thừa hàng hóa trên thị trường, làm giá bị đẩy xuống trở lại cân bằng.

Các yếu tố thúc đẩy cung cầu trong thị trường tài chính

Nhu cầu đầu tư trong thị trường chứng khoán không phải là ngẫu nhiên tăng giảm, mà các yếu tố này có mối liên hệ phức tạp với nhau.

Thanh khoản trong hệ thống ảnh hưởng sâu sắc đến quyết định đầu tư của người có tiền. Khi chính sách lãi suất giảm, khả năng vay mượn tăng lên, làm cho việc đầu tư vào cổ phiếu trở nên hấp dẫn hơn so với gửi tiền ngân hàng.

Sự tự tin tâm lý của nhà đầu tư rất quan trọng. Khi nền kinh tế tổng thể khả quan, người ta có thể dám mua cổ phiếu nhiều hơn. Ngược lại, khi có tin xấu về chính trị hoặc kinh tế, nhu cầu đầu tư sẽ giảm sút.

Dự đoán về kết quả hoạt động của các công ty cũng ảnh hưởng đến cầu. Khi các nhà phân tích dự báo công ty sẽ tăng trưởng tốt, cầu sẽ tăng mạnh.

Các yếu tố thúc đẩy cung trong thị trường tài chính

Phía bán cũng không phải là quyết định ngẫu nhiên.

Chính sách tăng vốn của công ty có tác động trực tiếp. Khi công ty phát hành thêm cổ phiếu mới, lượng cổ phiếu trên thị trường tăng lên, thường làm giá giảm. Ngược lại, mua lại cổ phiếu sẽ làm giảm lượng cổ phiếu lưu hành, có thể đẩy giá lên.

Chào bán cổ phiếu mới (IPO) của các công ty mới sẽ làm tăng tổng số chứng khoán trong thị trường, ảnh hưởng đến phân bổ cầu giữa các loại chứng khoán.

Các quy định và kiểm soát từ cơ quan quản lý cũng ảnh hưởng đến cung, ví dụ như quy định về Thời kỳ Im lặng (Silent Period) hạn chế việc bán của cổ đông lớn sau IPO.

Đường cung cầu và phân tích định giá

Nhà đầu tư hiểu rõ nền tảng sẽ biết rằng, giá cổ phiếu tăng hoặc giảm phản ánh ý kiến mới của thị trường về giá trị thực của công ty.

Khi công ty công bố kết quả kinh doanh vượt mong đợi, nhiều người mua sẽ định giá lại cao hơn, sẵn sàng trả giá cao hơn. Phía bán cũng sẽ chần chừ bán ra vì tin rằng công ty còn tiềm năng phát triển.

Ngược lại, tin xấu từ công ty sẽ làm cầu giảm và cung tăng, khiến nhiều nhà đầu tư cố gắng bán ra khỏi cổ phiếu đó.

Đánh giá cầu cung qua mô hình nến

Các nhà phân tích kỹ thuật thường dùng mô hình nến để xác định lực mua và lực bán.

Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa) cho thấy lực mua chiếm ưu thế, đẩy giá lên, phản ánh sức mạnh của cầu.

Nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa) cho thấy lực bán mạnh, phản ánh sức mạnh của cung.

Nến Doji có giá mở và đóng gần như bằng nhau thể hiện lực mua và lực bán đang cân bằng, giá có thể chưa rõ xu hướng.

Theo dõi xu hướng để đọc cân bằng lực lượng

Những nhà đầu tư có kinh nghiệm biết rằng, nếu giá liên tục tạo đỉnh mới, điều đó có nghĩa là cầu vẫn còn mạnh và giá sẽ còn tiếp tục tăng.

Ngược lại, nếu giá liên tục tạo đáy mới, điều đó cho thấy cung đang chiếm ưu thế và giá có thể tiếp tục giảm.

Khi giá di chuyển trong phạm vi ngang, đặc điểm này cho thấy cầu và cung đang đối đầu, cần chờ các yếu tố mới tác động.

Tìm điểm hỗ trợ và kháng cự: nơi cầu và cung hội tụ

Hỗ trợ thường là điểm mà nhiều nhà đầu tư cảm thấy giá hợp lý và sẵn sàng mua vào. Khi giá giảm đến điểm này, cầu nổi bật hơn, giá có khả năng bật lên.

Kháng cự ngược lại, là điểm mà nhiều người bán muốn bán ra vì họ thấy giá đã đủ cao. Khi giá tiến đến điểm này, cung tăng lên và giá có thể đảo chiều giảm.

Kỹ thuật Zone Cầu Cung và thời điểm mua bán

Phương pháp phổ biến là sử dụng kỹ thuật Zone Cầu Cung để xác định các điểm giá biến động mạnh do mất cân bằng cung cầu. Sau đó, thị trường sẽ tạm dừng.

Tình huống 1: Giá giảm sau khi mất cân bằng (Demand Zone Drop Base Rally)

Tình huống này xảy ra khi có quá nhiều người bán, đẩy giá giảm không kiểm soát. Khi giá thấp, nhiều nhà mua bắt đầu cảm thấy đây là cơ hội, dẫn đến phản ứng mua vào và tạo nền tảng tạm dừng.

Khi có yếu tố tích cực xuất hiện, nhà mua sẽ vượt qua vùng đỉnh của nền tảng này và bắt đầu tăng trở lại. Đây là điểm các trader bắt đầu vào lệnh mua.

Tình huống 2: Giá tăng sau khi vượt qua cân bằng (Supply Zone Rally Base Drop)

Ngược lại, tình huống này xảy ra khi có nhiều người mua, đẩy giá tăng nhanh. Sau đó, xuất hiện các tín hiệu dừng giá và tạo nền tảng.

Khi có tin xấu hoặc yếu tố tiêu cực, phía bán sẽ mạnh trở lại, phá vỡ nền tảng và đẩy giá xuống. Các trader sẽ bắt đầu bán ra.

Tình huống 3 và 4: Xu hướng tiếp diễn

Thường thì giá không đảo chiều mà tiếp tục theo hướng cũ, sau một giai đoạn tích lũy để lực mua hoặc bán phục hồi rồi tiếp tục xu hướng.

Quá trình này (gọi là RBR cho xu hướng tăng, DBD cho xu hướng giảm), xảy ra thường xuyên hơn so với đảo chiều. Vì vậy, phần lớn trader sẽ tận dụng cơ hội này để theo xu hướng.

Dễ dàng hơn khi hiểu: Cầu cung chính là quan sát tâm lý thị trường

Quan trọng nhất, hiểu đường cung cầu không chỉ là lý thuyết kinh tế mà còn là việc hiểu nhà đầu tư đang nghĩ gì. Triết lý của giao dịch thành công là bắt đúng nhịp khi một phía có sức mạnh quá lớn.

Khi bạn có thể nhận biết thị trường đang mất cân bằng theo hướng nào, bạn có thể dự đoán được giá sẽ đi tiếp theo. Đó chính là lý do tại sao học về cung cầu là kỹ năng quan trọng của mọi nhà đầu tư muốn thành công.