Muốn đánh giá chính xác lợi nhuận đầu tư? Học cách tính tỷ suất lợi nhuận giúp bạn tránh những lối đi vòng vòng

Đề cập đến tỷ suất lợi nhuận đầu tư (ROI), nhiều người phản ứng đầu tiên là một đống công thức toán học phức tạp. Nhưng thực tế, chỉ cần nắm vững logic cốt lõi trong tính toán lợi nhuận, bất kỳ ai cũng có thể nhanh chóng đánh giá hiệu suất đầu tư của mình, đưa ra quyết định hợp lý hơn.

ROI là gì? Tại sao nhà đầu tư đều nói về nó

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư (Return on Investment, viết tắt ROI) đơn giản là: bao nhiêu tiền đổi lấy bao nhiêu lợi nhuận. Dùng phần trăm để thể hiện, nó đo lường lợi nhuận thu được từ vốn đầu tư.

Chỉ số này có phạm vi ứng dụng rất rộng — tài chính cá nhân dùng ROI để đánh giá xem có nên đầu tư hay không; ban quản lý doanh nghiệp dùng ROI để đánh giá hiệu quả dự án; thương mại điện tử dùng ROI để đo lường hiệu quả quảng cáo. Có thể nói, ROI là một trong những chỉ số tham khảo quan trọng nhất trong quyết định đầu tư.

Công thức tính lợi nhuận: một trò chơi toán học đơn giản

Muốn nắm vững cách tính lợi nhuận, trước tiên hãy ghi nhớ công thức cơ bản này:

ROI = (Lợi nhuận ròng / Vốn đầu tư) × 100%

Trong đó lợi nhuận ròng = Tổng thu nhập - Tổng chi phí

Ví dụ đơn giản nhất: bạn mua cổ phiếu với giá 100 triệu, sau đó bán ra với giá 130 triệu. Vậy ROI = (130 - 100) / 100 = 30%. Ý nghĩa là 100 triệu của bạn đã tăng lên 130 triệu, lợi nhuận là 30%.

Nhưng có một cái bẫy ở đây: Thực tế, đầu tư còn phức tạp hơn nhiều. Phí giao dịch, thuế phí, cổ tức, lãi suất và các loại chi phí khác đều phải tính vào, để ra kết quả chính xác về lợi nhuận thực sự.

Thực chiến tính ROI trong các tình huống đầu tư khác nhau

ROI trong đầu tư chứng khoán chính xác thế nào

Chứng minh bằng ví dụ thực tế. Giả sử bạn:

• Mua 1000 cổ phiếu với giá 10 USD/cổ, tổng đầu tư 10.000 USD
• Sau một năm bán với giá 12.5 USD/cổ, thu 12.500 USD
• Nhận cổ tức 500 USD
• Phí giao dịch 125 USD

Vậy: Tổng thu nhập = 12.500 + 500 = 13.000 USD, Tổng chi phí = 10.000 + 125 = 10.125 USD

Kết quả tính lợi nhuận: (13.000 - 10.125) / 10.000 = 28.75%

Lợi nhuận từ quảng cáo và ROI khác nhau như thế nào

Trong giới thương mại điện tử hoặc quảng cáo, ROI thường bị hiểu sai. Công thức đúng là:

ROI = (Doanh thu - Chi phí hàng hóa) / Chi phí hàng hóa

Ví dụ: Chi phí sản xuất 100 đồng/sp, bán 300 đồng/sp, bỏ ra 500 đồng quảng cáo để bán 10 chiếc.

ROI = (3000 - 1500) / 1500 = 100%

Lưu ý: Trong ngành, người ta thường không nói ROI mà là ROAS (Return on Ad Spend). ROAS = Doanh thu / Chi phí quảng cáo = 3000 / 500 = 600%.

Sự khác biệt lớn nhất là: ROI đo lợi nhuận, ROAS đo doanh thu; ROAS không tính đến chi phí hàng hóa, chỉ xem chi phí quảng cáo.

Tỷ suất lợi nhuận hàng năm: vũ khí tối thượng để so sánh đầu tư

Trong tính toán lợi nhuận, sai lầm phổ biến nhất là bỏ qua yếu tố thời gian. Cùng là 30% lợi nhuận, có người hoàn thành trong 1 năm, có người mất 5 năm, rõ ràng khác nhau.

Công thức lợi nhuận hàng năm: Tỷ lệ hàng năm(%) = [(Tổng lợi nhuận + 1)^(1/Thời gian) - 1] × 100%

So sánh hai phương án: Phương án A lợi 100% trong 2 năm, phương án B lợi 200% trong 4 năm.

• Tỷ lệ hàng năm của phương án A: [(1+1)^(1/2) - 1] × 100% = 41.4%
• Tỷ lệ hàng năm của phương án B: [(2+1)^(1/4) - 1] × 100% = 31.6%

Kết luận rõ ràng: A có tỷ lệ lợi nhuận hàng năm cao hơn, đáng để đầu tư hơn.

ROI, ROA, ROE: hướng dẫn phân biệt cho nhà đầu tư doanh nghiệp

Muốn đánh giá cơ hội đầu tư vào công ty niêm yết, cần hiểu rõ sự khác biệt của ba chỉ số này:

Ví dụ thực tế: Công ty có tổng tài sản 100 triệu (50 triệu vốn tự có, 50 triệu vay nợ), đầu tư một dự án 10 triệu, sau 3 tháng thu về 20 triệu.

• ROI của dự án = (20 - 10) / 10 = 100%
• Lợi nhuận ròng cả năm là 150 triệu, ROA = 150 / 100 = 150%, ROE = 150 / 50 = 300%

Làm thế nào dùng lợi nhuận để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư của chính mình

Từ công thức, rất đơn giản: Hoặc tăng lợi nhuận, hoặc giảm chi phí. Trong thực tế?

Chọn nhà môi giới phí thấp, giảm tần suất giao dịch, chọn cổ phiếu trả cổ tức cao… tất cả đều giúp, nhưng hiệu quả có giới hạn. Cách trực tiếp nhất là chọn các loại hình đầu tư có ROI cao.

Dữ liệu lịch sử cho thấy, thứ tự ROI thường là: Tiền điện tử & Ngoại hối > Cổ phiếu > Chỉ số & Quỹ > Trái phiếu

Nhưng nhớ: ROI cao thường đi kèm với độ biến động lớn. Giao dịch CFD, ký quỹ ngoại hối, vàng… lợi nhuận hấp dẫn nhưng rủi ro cũng lớn hơn.

Một số hình thức đầu tư có lợi nhuận cao so sánh

1. Hợp đồng chênh lệch CFD — Đòn bẩy tăng lợi nhuận Ví dụ cổ phiếu, CFD chỉ cần 20% ký quỹ. Giữ 10.000 USD có thể kiểm soát tài sản 50.000 USD. Lợi nhuận 500 USD, ROI đạt 25%, đó là sức mạnh của đòn bẩy. Nhưng thua lỗ cũng phóng đại, cần giao dịch trên nền tảng uy tín, có quản lý.

2. Giao dịch ký quỹ ngoại hối — Thị trường thanh khoản lớn nhất thế giới Thị trường ngoại hối giao dịch 24/24, lợi nhuận hàng năm có thể đạt trên 30%. Nhưng yêu cầu kinh nghiệm cao, biến động chính trị, kinh tế toàn cầu ảnh hưởng lớn, quản lý rủi ro cực kỳ quan trọng.

3. Đầu tư vàng — Công cụ phòng hộ truyền thống Vàng có đặc tính giữ giá và tăng giá trị. Năm 2019, giá vàng tăng 18.4%, cao nhất trong 8 năm, là lựa chọn tốt trong thời kỳ biến động kinh tế.

4. Thị trường chứng khoán — Lựa chọn ổn định dài hạn Ví dụ thị trường Mỹ, trung bình hơn 200 năm, ROI trung bình trên 12%. Đầu tư thận trọng với định giá thấp, cổ tức cao, chính sách thuận lợi là lựa chọn của nhà đầu tư bảo thủ.

4 sai lầm phổ biến khi tính lợi nhuận

1. Bỏ qua yếu tố thời gian

ROI 25% khác ROI 15% rõ ràng. Nhưng nếu ROI 25% đạt trong 5 năm, còn ROI 15% trong 1 năm, kết quả khác nhau hoàn toàn. Luôn so sánh theo tỷ lệ lợi nhuận hàng năm mới công bằng.

2. Chỉ nhìn lợi nhuận mà không xem rủi ro

Đầu tư ROI cao thường biến động dữ dội. Chỉ nhìn con số, không đánh giá rủi ro, dễ dẫn đến thua lỗ. Quyết định đầu tư cần xem xét cả độ biến động, P/E, các chỉ số khác.

3. Bỏ qua chi phí ẩn khi tính toán

Khi đánh giá ROI bất động sản, nếu bỏ qua lãi vay, thuế nhà đất, phí bảo trì, lợi nhuận sẽ bị thổi phồng. Tất cả chi phí đều phải tính vào mới chính xác.

4. Chỉ chú trọng lợi ích tài chính

ROI chỉ đo lợi nhuận tiền bạc, bỏ qua các giá trị xã hội, môi trường. Điều này làm giảm giá trị của các dự án có lợi ích cao, sau này xuất hiện các chỉ số mới như SROI (Social Return on Investment) để bổ sung.

Lời khuyên cuối cùng về đầu tư

Tính lợi nhuận rất mạnh mẽ, nhưng không phải tất cả trong quyết định đầu tư. Mong đợi hợp lý dựa trên: khả năng chịu rủi ro cá nhân, thời gian đầu tư, quy mô vốn.

Trong khi theo đuổi ROI cao, đừng quên đánh giá rủi ro đi kèm. Cuối cùng, danh mục đầu tư nên là sự cân bằng giữa lợi nhuận, rủi ro và thời gian.