Vấn đề mở rộng của Ethereum, nói một cách đơn giản, là một câu hỏi lựa chọn — muốn tốc độ hay muốn an toàn, muốn tập trung hay muốn phi tập trung thực sự? Những năm gần đây, các giải pháp Layer 2 liên tục xuất hiện, mỗi nhà đều đang tìm kiếm câu trả lời của riêng mình. Trong đó, con đường zkSync Era đi theo hướng chứng minh không kiến thức (zero-knowledge proof) là hướng công nghệ tiên phong nhất.

Để nói về sự tiến bộ công nghệ của zkSync, bắt đầu từ năm 2020. Lúc đó, zkSync còn rất sơ khai, thực chất chỉ là một công cụ chuyển khoản nâng cao — về sau được gọi là phiên bản zkSync Lite 1.0. Nó giúp giảm chi phí, kế thừa tính an toàn của Ethereum, nhưng thực sự chỉ có chức năng đơn giản, chỉ xử lý các giao dịch thanh toán cơ bản.

Sự thay đổi thực sự bắt đầu từ năm 2022. Matter Labs đã phát hành zkSync 2.0, phiên bản này giới thiệu hỗ trợ hợp đồng thông minh, đồng thời xác định rõ hướng đi theo zkEVM. Đến đầu năm 2023, 2.0 chính thức đổi tên thành Era và ra mắt mainnet. Thời điểm này mang ý nghĩa quan trọng — zkSync Era trở thành chuỗi công khai zkEVM đầu tiên thực sự khả dụng, không còn là sản phẩm thử nghiệm nữa, mà đã có hệ sinh thái, có ứng dụng, có thể sử dụng thực tế như một hạ tầng nền tảng.

Từ 2020 đến 2023, ba năm đã hoàn thành bước chuyển từ khám phá công nghệ đến triển khai hệ sinh thái. Điều này phản ánh một bước tiến quan trọng của chứng minh không kiến thức từ lý thuyết đến kỹ thuật.