Trong lĩnh vực giao thoa giữa chuỗi khối và trí tuệ nhân tạo, một bước đột phá công nghệ đang thay đổi toàn bộ cục diện của tính toán riêng tư. Zama, với vai trò là nhà đổi mới trong lĩnh vực mật mã mã nguồn mở, đang thúc đẩy thương mại hóa công nghệ mã hóa toàn dạng (FHE) được mệnh danh là "Chén Thánh" của mật mã học.

Các vấn đề của mã hóa truyền thống rất rõ ràng: dữ liệu phải được giải mã trước khi sử dụng. Một khi đã giải mã, rủi ro về quyền riêng tư sẽ đi kèm, đặc biệt khi xử lý thông tin nhạy cảm. Điều này gây khó khăn trong các giao dịch tài chính, dữ liệu y tế và thậm chí trong thực thi hợp đồng thông minh. Trong khi đó, ý tưởng công nghệ của Zama hoàn toàn khác biệt — họ cho phép các nhà phát triển thực hiện tính toán trực tiếp trên dữ liệu đã mã hóa, toàn bộ quá trình không cần giải mã. Nói cách khác, dữ liệu trong suốt vòng đời truyền tải, lưu trữ và xử lý đều duy trì trạng thái mã hóa, hoàn toàn không thể nhìn thấy từ bên ngoài.

Trên chuỗi khối, đặc biệt cần những giải pháp như vậy. Zama đã giới thiệu fhEVM (Máy ảo Ethereum FHE) mở ra kỷ nguyên hợp đồng thông minh bảo mật. Điều này có nghĩa là các nhà phát triển có thể xây dựng DApps trên Ethereum, vừa giữ đặc tính mã hóa dữ liệu trên chuỗi, vừa duy trì khả năng kết hợp. Nói đơn giản, Zama giúp chuỗi công cộng có khả năng lập trình như Ethereum và khả năng bảo vệ quyền riêng tư như các đồng tiền riêng tư, từ đó giải quyết mâu thuẫn giữa tính minh bạch và quyền riêng tư trong tam giác bất khả thi của chuỗi khối.

Sáng kiến công nghệ này cũng thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư. Hiện tượng huy động vốn của Zama trong lĩnh vực tính toán riêng tư thuộc hàng top đầu, đã trở thành một trong những kỳ lân có định giá cao nhất trong lĩnh vực này. Tháng 3 năm 2024, công ty công bố hoàn thành vòng gọi vốn Series A với số tiền đạt 73 triệu USD. Kết hợp với vòng gọi vốn seed trước đó, tổng số vốn huy động đã vượt qua mốc 80 triệu USD. Những con số này phản ánh niềm tin mạnh mẽ của các nhà đầu tư vào triển vọng thương mại hóa công nghệ FHE.

Hiện tại, tính toán riêng tư không còn chỉ là lý thuyết mà đang chuyển mình thành nhu cầu thực tế của thị trường. Tiến bộ của Zama cho thấy, đổi mới trong mật mã học đang từ các giảng đường học thuật tiến ra ứng dụng thực tiễn, trong khi hệ sinh thái chuỗi khối đang trở thành sân khấu then chốt cho sự chuyển đổi này.